Italijanski jezik: razlika između glagola stare i essere
Glagoli stare i essere spadaju među najvažnije glagole u italijanskom jeziku, ali njihova upotreba često zbunjuje početnike. Oba se u određenim situacijama prevode kao „biti“, pa nije uvek jednostavno odrediti koji treba upotrebiti. Škola stranih jezika Beograd može da vam pomogne da lakše savladate italijansku gramatiku, uključujući razliku između glagola stare i essere.
Iako se ponekad koriste u sličnim situacijama, stare i essere nemaju isto značenje. Glagol essere najčešće se koristi za identitet, poreklo i osobine, dok stare često označava stanje, osećanje ili način na koji se neko oseća. Postoje i ustaljeni izrazi i gramatičke konstrukcije koje je najbolje naučiti kroz primere.
Glagol essere – ko smo i kakvi smo
Glagol essere znači „biti“ i koristi se kada govorimo o identitetu, zanimanju, poreklu ili osobinama ljudi i stvari.
Primeri:
- Io sono Marco. – Ja sam Marko.
- Lei è italiana. – Ona je Italijanka.
- Siamo studenti. – Mi smo studenti.
- Il libro è interessante. – Knjiga je zanimljiva.
- Roma è in Italia. – Rim je u Italiji.
U ovim rečenicama glagol essere povezuje subjekat sa informacijom koja ga određuje ili opisuje.
Promena glagola esere u prezentu:
| Italijanski | Srpski |
| Io sono | Ja sam |
| Tu sei | Ti si |
| Lui/Lei è | On/Ona je |
| Noi siamo | Mi smo |
| Voi siete | Vi ste |
| Loro sono | Oni/One su |
Glagol stare – kako se osećamo
Glagol stare često se koristi kada govorimo o nečijem stanju, osećanju ili načinu na koji se neko trenutno oseća.
Jedan od najčešćih primera je pitanje Come stai? – Kako si?
Odgovori mogu da budu:
- Sto bene. – Dobro sam.
- Sto male. – Loše sam.
- Sto così così. – Onako sam.
- Sto meglio. – Bolje sam.
Glagol stare pojavljuje se i u drugim izrazima:
- Stai attento! – Pazi!
- Stai tranquillo. – Budi miran.
- Sto a casa. – Ostajem kod kuće.
- Stiamo qui. – Ostajemo ovde.
Njegovo značenje zavisi od konteksta, pa ga ne treba uvek prevoditi samo kao „biti“.
Promena glagola stare u prezentu:
| Italijanski | Srpski |
| Io sto | Ja sam / ostajem |
| Tu stai | Ti si / ostaješ |
| Lui/Lei sta | On/Ona je / ostaje |
| Noi stiamo | Mi smo / ostajemo |
| Voi state | Vi ste / ostajete |
| Loro stanno | Oni/One su / ostaju |
Essere ili stare – kako izabrati pravi glagol?
Najlakše je razumeti razliku kroz konkretne primere.
Sono Marco. – Ja sam Marko.
Sto bene. – Dobro sam.
Sono a casa. – Kod kuće sam.
Sto a casa. – Ostajem kod kuće.
È tranquillo. – On je miran.
Stai tranquillo! – Budi miran!
Obratite pažnju na razliku između rečenica sono a casa i sto a casa. Prva govori o tome gde se osoba nalazi, dok druga može da naglasi da ostaje kod kuće.
Početnici često pokušavaju da zapamte pravilo da essere označava trajno, a stare privremeno stanje. To može da bude početna smernica, ali nije uvek tačno. U italijanskom postoje ustaljeni izrazi koje treba naučiti kao celinu.
Na primer, na pitanje Come stai? uobičajen odgovor je Sto bene, a ne Sono bene. Zato je korisno da izraze učite kroz razgovor i svakodnevne situacije, umesto da svaku rečenicu prevodite reč po reč.
Konstrukcija stare + gerundio
Glagol stare koristi se i u konstrukciji kojom se naglašava da je neka radnja trenutno u toku. Gradi se pomoću odgovarajućeg oblika glagola stare i gerunda.
Primeri:
- Sto studiando italiano. – Upravo učim italijanski.
- Stai leggendo un libro. – Upravo čitaš knjigu.
- Stiamo mangiando. – Upravo jedemo.
- Loro stanno lavorando. – Oni upravo rade.
Uporedite rečenice Studio italiano – Učim italijanski i Sto studiando italiano – Upravo učim italijanski. Druga rečenica posebno ističe da se radnja odvija u trenutku govora.
Ipak, ova konstrukcija nije obavezna za svaku radnju koja se trenutno dešava. U mnogim situacijama može da se koristi i prezent.
Kratka vežba za proveru znanja
Dopunite rečenice odgovarajućim oblikom glagola stare ili essere.
- Io ___ Marco. – Ja sam Marko.
- Come ___? – Kako si?
- Noi ___ studenti. – Mi smo studenti.
- Oggi ___ bene. – Danas sam dobro.
- Loro ___ italiani. – Oni su Italijani.
Rešenja: 1. sono, 2. stai, 3. siamo, 4. sto, 5. sono.
Učenje italijanskog kroz primere
Razlika između glagola stare i essere u početku može da deluje komplikovano, ali postaje jasnija uz vežbanje. Zapamtite osnovnu smernicu: essere se često koristi za identitet, poreklo i osobine, dok stare često označava stanje, osećanje, boravak ili radnju koja je u toku.
Redovno ponavljanje, slušanje italijanskog i korišćenje novih izraza u razgovoru pomoći će vam da sigurnije primenjujete ova dva glagola i postepeno unapređujete znanje jezika.
