Bioinformatičar - zanimanje, poslovi i školovanje

Bioinformatičar je stručnjak koji računarskim i matematičkim metodama obrađuje biološke podatke. Posao spada u domen računarstva i informatike, a primenjuje se u biomedicinskim naukama — pre svega u molekularnoj biologiji i istraživanju DNK.

Zanimanje je u svetu razvijenije nego kod nas i tamo postoje specijalizovani bioinformatički centri. U Srbiji se tek razvija, ali je sve više mladih ljudi prepoznalo prednost specijalizovanih obuka za sticanje ovog zvanja.

Čime se bioinformatičar bavi

Bioinformatičar koristi matematičke formule, računarske programe i platforme da bi razrešio naučne probleme vezane za građu i funkcionisanje organizama — ljudskih, biljnih i životinjskih. Uz molekularnu biologiju, oslanja se i na biohemiju i hemiju, a posebno ga zanima odnos između makro i genskog, odnosno makro i proteinskog sastava organizma i njegovih ćelija.

Da bi to radio, mora da vlada oblastima računarstva koje mu služe u istraživanju: bazama podataka, mašinskim učenjem, istraživanjem podataka i modeliranjem informacija i procesa, kao i algoritmikom. Iz matematike su mu potrebne verovatnoća i statistika, analiza, algebra i geometrija.

Praktično, on prikuplja, analizira i prati podatke o funkcijama određenih ćelija i organizama, sa ciljem da utvrdi kako procesi u njima teku — na primer da li postoji veza između prisustva određene bakterije ili virusa i nekog oboljenja.

Vrste analiza koje radi

• Analiza bakterijskih i viralnih genoma — poređenje genetskog materijala i traženje obrazaca.
• Sekundarna struktura proteina — predviđanje oblika u koji se protein savija.
• Rekonstrukcija sekvenci genoma — sastavljanje celine iz delimično pročitanih podataka.
• Istraživanje podataka i pregled obimnih baza — pronalaženje odgovora u već postojećim, ali neobrađenim podacima.

Ono što posao čini zahtevnim jeste sama količina informacija sa kojima se radi i to što njihova obrada nije jednostavna: bez računarskih alata ti podaci ostaju neupotrebljivi.

Gde se bioinformatika primenjuje

Osim u medicini, bioinformatika ima primenu i u farmaciji i u poljoprivredi. Kako se oblast razvija, širi se i polje primene, pa su sve zastupljenije informaciona dijagnostika i informaciona terapija u medicini. Zahvaljujući saznanjima do kojih su došli bioinformatičari, danas se u celom svetu primenjuje EKG, kao i mnoge druge informacione tehnike dijagnostike.

Rad bioinformatičara utiče i na razvoj novih načina lečenja — na nove tretmane određenih oboljenja i na sintezu supstanci od kojih nastaju lekovi.

Kako do znanja potrebnog za ovaj posao

Osnova su računarstvo, matematika i prirodne nauke. Srednjoškolski profili elektrotehničke struke koji vode u tom pravcu — elektrotehničar računara, elektrotehničar informacionih tehnologija i administrator računarskih mreža — daju četvrti stepen i uslov za upis na fakultet, gde se bioinformatika i izučava kao zasebna oblast.

Akademija Oxford nije srednja škola, već posreduje pri upisu u srednje škole i pomaže oko izbora obrazovnog profila i dokumentacije. Za one koji su školovanje ranije prekinuli ili menjaju struku, put do četvrtog stepena vodi kroz vanredno srednje obrazovanje, dokvalifikaciju ili prekvalifikaciju.